Genealogie & Familiegeschiedenis
Mijn belangstelling voor geschiedenis begon vroeg. Door genealogie transformeerde belangstelling naar echt archiefonderzoek.
Het begon vóór de stamboom.
Als kind maakte ik aan de eettafel van mijn grootouders handgeschreven overzichten van vorstenhuizen, familieverbanden en regeerperiodes. Het eerste resultaat heette, met enige zevenjarige spellingvrijheid, Het boek der konings. De fascinatie zat toen al in de verbanden: wie hoorde bij wie, hoe liepen familielijnen en hoe kon een wereld uit het verleden worden gereconstrueerd?
Een paar jaar later kreeg die nieuwsgierigheid een concretere vorm. Vanaf mijn elfde ging ik zelf naar archieven om de oorsprong van mijn familienaam te onderzoeken. Aanvankelijk wilde ik vooral weten waar de naam Bakkenes vandaan kwam en hoe verschillende familietakken met elkaar samenhingen.
Achter één persoon verschijnt al snel een netwerk.
Wie lang genoeg in geboorteakten, bevolkingsregisters, notariële stukken en oude genealogieën kijkt, ontdekt dat een stamboom nooit alleen uit namen en jaartallen bestaat.
Er verschijnen ouders en kinderen, buren en getuigen, beroepen, bezit, woonplaatsen en soms een compleet verdwenen wereld. Een bron verwijst naar een andere bron; een familierelatie naar een dorp, beroep of conflict; een detail kan een verbinding leggen tussen archieven die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben.
Juist dat uitpluizen vind ik nog altijd fascinerend.
De schaal werd groter. De nieuwsgierigheid bleef dezelfde.
Het gaat mij daarom niet alleen om de vraag wie is verwant aan wie? Ik wil ook begrijpen in welke wereld mensen leefden, welke omstandigheden hun leven bepaalden en welke sporen daarvan nog terug te vinden zijn.
Die manier van denken schoof later bijna ongemerkt door naar mijn cultuurhistorische onderzoek. Waar ik binnen genealogie familieverbanden reconstrueerde, onderzoek ik tegenwoordig ook de relaties tussen kunstenaars, organisatoren, politieke bewegingen, culturele instellingen, bestuurders en maatschappelijke ontwikkelingen.
Hoe hangen mensen met elkaar samen? Hoe ontstaan gemeenschappen? Hoe verspreiden ideeën zich? Waarom krijgt een ontwikkeling op de ene plaats wel vaart en op de andere niet?
Twee onderzoeken kwamen samen.
Mijn eigen familieonderzoek groeide uit tot een omvangrijk onderzoek naar de oorsprong, genealogie en verspreiding van de familienaam Bakkenes.
Via Ben Bakkenes kwam ik in contact met Wim Bakkenes, die al sinds circa 1980 zelfstandig onderzoek deed naar dezelfde familienaam. Onze onderzoeken werden samengebracht en groeiden uit tot een jarenlange samenwerking.
Wim en ik werden samen de schrijvers en samenstellers van Bakkenes. Een Studie naar Ontstaan, Genealogie en Verspreiding van deze Nederlandse Familienaam (2005).
Achteraf zie ik dat boek ook als de plek waar veel van mijn latere werkwijze voor het eerst zichtbaar werd: archieven combineren, eerdere onderzoekers controleren, verschillende bronsoorten naast elkaar leggen, aannames blijven toetsen — en accepteren dat niet iedere historische vraag definitief opgelost kan worden.
