Tentoonstellingen
Een tentoonstelling vraagt om een andere manier van vertellen dan een boek.
Welk verhaal moet een bezoeker hier kunnen ontdekken?
Een foto kan meer vertellen dan een alinea tekst. Daarom begint tentoonstellingswerk voor mij niet met de vraag: welke teksten moeten op de panelen?
De eerste vraag is: welk verhaal moet een bezoeker hier kunnen ontdekken?
Eerst uitzoeken wat het verhaal werkelijk draagt.
Ook bij een tentoonstelling begint mijn werk met onderzoek.
Archieven, foto’s, affiches, interviews, kranten, voorwerpen en particuliere collecties leveren materiaal op. Vervolgens ontstaat de selectie: welke bronnen dragen het verhaal werkelijk, welke beelden openen een nieuwe laag en welke stukken zijn prachtig maar leiden vooral af?
De historische lijn moet kloppen. Daarna kan de ruimte het verhaal gaan vertellen.
The Flights to Lowlands Paradise
Voor TivoliVredenburg ontwikkelde ik in 2025 de tentoonstelling The Flights to Lowlands Paradise, gebaseerd op mijn jarenlange onderzoek naar de eerste Nederlandse popfestivals.
De tentoonstelling vertelde niet alleen het verhaal van de Utrechtse Flight to Lowlands Paradise, maar begon eerder: bij de undergroundcultuur, provo, hippies en de generatie die in de jaren zestig nieuwe vormen van muziek, samenkomst en experiment begon te zoeken.
Historische foto’s, affiches, krantenmateriaal, verhalen en originele documenten werden samengebracht. De gerealiseerde tentoonstelling bestond uit 24 tentoonstellingsborden en twee vitrines met originele stukken.
De Kargadoor en The Flight to Lowlands Paradise
In deze tentoonstelling stond de rol van het Utrechtse jongerencentrum De Kargadoor bij de opkomst van de nieuwe jeugdcultuur en de totstandkoming van de Flights centraal.
Onder jeugdleider Koos van Duinen groeide De Kargadoor in de tweede helft van de jaren zestig uit tot een ontmoetings- en steunpunt voor sociaal en cultureel tegendraadse jongeren. De Utrechtse provogroep Volte vond er onderdak en ondersteuning; het eerste nummer van het blad Volte werd er gestencild en het centrum raakte rechtstreeks betrokken bij de organisatie van de eerste Flight to Lowlands Paradise.
In november 1967 vonden in De Kargadoor de laatste voorbereidende vergaderingen voor de Flight plaats. Organisatoren, kunstenaars en vrijwilligers werkten er aan het programma en de praktische organisatie van het festival. Daarmee was De Kargadoor niet alleen een plek waar over nieuwe jeugdcultuur werd gesproken, maar ook een plek van waaruit die cultuur daadwerkelijk werd georganiseerd.
De expositie, die van augustus tot en met oktober 2025 in De Kargadoor te zien was, bracht die geschiedenis terug naar een van de plekken waar zij zelf mede was ontstaan.
Een tentoonstelling hoeft niet alleen te zeggen: dit gebeurde toen, daarna gebeurde dat.
Interessanter wordt het wanneer een bezoeker begrijpt waarom een ontwikkeling mogelijk werd.
Welke wereld ging aan een festival vooraf? Welke muziek hoorden jongeren? Tegen welke bestaande ideeën zetten ze zich af? Wat zagen zij in Londen, Amsterdam of San Francisco? En waarom kwam juist in Utrecht iets nieuws tot stand?
Daarvoor kunnen tekst en objecten samenwerken met fotografie, geluid, muziek, video, kaarten, citaten en ruimtelijke vormgeving.
Niet ieder verhaal vraagt om alles tegelijk. Gelukkig maar.
Dezelfde bron kan in verschillende vormen iets anders doen.
Bij The Flights to Lowlands Paradise stond de tentoonstelling niet op zichzelf. Hetzelfde onderzoek mondde ook uit in een boek, lezingen en The Flight Revisited.
Dat vind ik een interessante manier van werken: een archiefvondst kan in een boek worden uitgelegd, in een tentoonstelling letterlijk zichtbaar worden en tijdens een publieksprogramma aanleiding worden voor een gesprek. Zo kunnen onderzoek, publicatie en publieksprogrammering elkaar versterken.
Een tentoonstelling kan ook kleiner beginnen.
Niet ieder project hoeft uit vierentwintig panelen, vitrines en een compleet programma te bestaan.
Ik kan ook helpen bij de historische lijn, bronselectie, conceptontwikkeling, teksten of inhoudelijke redactie van een bestaande tentoonstelling.
Soms ligt er al een collectie maar ontbreekt het verhaal. Soms bestaat het verhaal, maar moet nog worden uitgezocht welke bronnen het kunnen dragen.
Daar begint voor mij het interessante werk.
Eerst het verhaal. Daarna kijken wat de ruimte nodig heeft.
Ik werk graag aan tentoonstellingen rond cultuurgeschiedenis, erfgoed, muziek, plekken, organisaties en gebeurtenissen waarvan de geschiedenis opnieuw moet worden uitgezocht of verteld.
De vorm hoeft aan het begin nog niet vast te staan.