Kantelaars van de Sixties
Twaalf mensen, één tijdperk — en twaalf verschillende manieren om ernaar te kijken.
Wat veranderde er werkelijk — en wat bleef daarvan over?
De jaren zestig zijn vaak samengevat in een paar bekende beelden: provo’s, hippies, Vietnamdemonstraties, vrije seks, popmuziek en bloemen in het haar.
Maar achter die beelden ging een veel grotere verandering schuil. Gezag verloor zijn vanzelfsprekendheid. Persoonlijke vrijheid kreeg een andere betekenis. Opvattingen over seksualiteit, geloof, gezin, politiek, kunst en de verhouding tussen generaties begonnen te verschuiven.
Voor Kantelaars van de Sixties wilde ik daarom niet alleen reconstrueren wat er in die periode gebeurde. Ik wilde spreken met mensen die midden in die veranderingen stonden en hielpen ze vorm te geven.
Twaalf levensverhalen als ingang naar een veranderende samenleving.
Het boek bestaat uit twaalf uitgebreide interviews met Louis van Gasteren, Arie van der Zwan, Hedy d’Ancona, Willem de Ridder, Marjolein Kuijsten, Roel van Duijn, Hans Plomp, Iris de Leeuw, Bunk Bessels, Phil Bloom, Armand en Marius Ernsting.
Hun verhalen bewegen zich door politiek, kunst, jeugdcultuur, media, protest en persoonlijke emancipatie.
Niet iedereen keek hetzelfde naar de jaren zestig. Gelukkig maar. Herinneringen spreken elkaar soms tegen en ook over de erfenis van het tijdperk bestaat geen eenvoudige overeenstemming.
Juist dat maakt oral history interessant.
Achter een individu schuilt bijna altijd een groter netwerk en verhaal dan aanvankelijk zichtbaar is.
Tijdens de interviews ging het niet alleen om de bekende gebeurtenissen waarbij iemand betrokken was.
Ik wilde begrijpen hoe iemand in een bepaalde omgeving terechtkwam, welke ideeën daar circuleerden, welke mensen elkaar beïnvloedden en waarom iemand op een bepaald moment besloot iets anders te gaan doen dan daarvoor gebruikelijk was.
Daardoor werd ieder verhaal ook een ingang naar een groter netwerk. Dat principe is later een steeds belangrijker onderdeel van mijn historische onderzoek geworden.
Een herinnering is waardevol — maar niet automatisch een feit.
De interviews werden voor het boek niet simpelweg uitgeschreven. De vragen werden zoveel mogelijk uit de uiteindelijke teksten gehaald, zodat doorlopende verhalen ontstonden.
Gesproken taal werd voorzichtig geredigeerd, genoemde feiten werden waar mogelijk gecontroleerd en de definitieve teksten werden voorgelegd aan de geïnterviewden — of, waar nodig, hun nabestaanden.
Daarnaast gebruikte ik historische literatuur, archiefmateriaal, kranten, films en andere bronnen om de persoonlijke herinneringen in hun tijd te kunnen plaatsen.
De Sixties lopen door.
Niet: waren de jaren zestig goed of slecht?
Maar: wat veranderde werkelijk — en welke veranderingen bleken blijvend?
Het boek kijkt daarom verder dan het decennium zelf. De kantelingen in gezagsverhoudingen, persoonlijke vrijheid, emancipatie en cultuur veranderden niet op 31 december 1969 ineens van richting.
Soms kom je die erfenis tegen op plekken waar je haar nauwelijks nog herkent.
Van Bunk Bessels naar een volgend onderzoek.
Tijdens Kantelaars van de Sixties interviewde ik Bunk Bessels. Hij vertelde me over de Flight to Lowlands Paradise, een Utrechts popfestival uit 1967 waarvan ik op dat moment nauwelijks iets wist.
Dat gesprek bleef hangen. Wat aanvankelijk één verhaal binnen een boek was, groeide uit tot een nieuw, jarenlang onderzoek.
Kantelaars van de Sixties
Kantelaars van de Sixties. Twaalf interviews over de erfenis van een tijdperk verscheen in 2019 bij In de Knipscheer.